Không nguồn nào đầy đủ: dùng một cơ sở dữ liệu là chấp nhận một khoảng mù có hệ thống

Mỗi cơ sở dữ liệu học thuật có một khoảng mù có hệ thống — không phải ngẫu nhiên, mà theo ngành, theo ngôn ngữ, theo loại tài liệu.

Dùng một nguồn duy nhất nghĩa là chấp nhận khoảng mù đó, và thường thì bạn không biết nó nằm ở đâu.

Cái các nguồn lớn hay bỏ sót

• Tạp chí không tiếng Anh, đặc biệt tạp chí trong nước.
• Kỷ yếu hội nghị ở nhiều ngành.
• Sách và chương sách.
• Báo cáo kỹ thuật và tài liệu của cơ quan quản lý.
• Luận án.

Vì sao phải dùng nhiều nguồn

• Mức chồng lấn giữa các nguồn thấp hơn người ta tưởng.
• Mỗi nguồn có cách lập chỉ mục khác nhau.
• Một số bao phủ rộng nhưng nông, một số hẹp nhưng sâu.
• Với tổng quan có hệ thống, dùng nhiều nguồn là bắt buộc.

Nguồn thường bị bỏ qua

• Cơ sở dữ liệu chuyên ngành của lĩnh vực bạn.
• Kho lưu trữ của các trường trong nước.
• Thư viện quốc gia và cơ sở dữ liệu tạp chí Việt Nam.
• Trang của các cơ quan quản lý ngành.
• Với đề tài có tính địa phương, các nguồn này quan trọng hơn nguồn quốc tế.

Tài liệu xám

• Báo cáo, tài liệu hướng dẫn, luận án — không qua tạp chí.
• Rất khó tìm bằng tìm kiếm thông thường.
• Tìm trực tiếp trên trang của tổ chức phát hành.
• Với nghiên cứu ứng dụng, đây thường là nguồn có giá trị nhất.

Ghi lại đã tìm ở đâu

• Ghi nguồn nào, câu lệnh nào, ngày nào, ra bao nhiêu kết quả.
• Bắt buộc với tổng quan có hệ thống.
• Cho phép bạn và người khác kiểm lại.

Một điều đáng nhớ

Biết một nguồn bỏ sót gì quan trọng hơn biết nó có gì.

Với đề tài có tính địa phương, việc chỉ tìm ở các nguồn quốc tế có thể khiến bạn kết luận rằng chưa ai nghiên cứu vấn đề này — trong khi đã có mười báo cáo, tất cả đều bằng tiếng Việt và không nằm trong bất kỳ cơ sở dữ liệu nào bạn đã tra.

Câu hỏi thường gặp