Tổng hợp kết quả: khi các nghiên cứu nói khác nhau, khác biệt đó chính là phát hiện

Khi tổng hợp mười nghiên cứu, người mới cố tìm ra một kết luận chung và thấy khó chịu vì các kết quả không khớp nhau.

Người có kinh nghiệm làm ngược lại: khác biệt giữa các nghiên cứu chính là phát hiện — và câu hỏi là vì sao chúng khác nhau.

Vì sao kết quả khác nhau

• Đối tượng nghiên cứu khác nhau.
• Cách đo khác nhau, dù cùng tên biến.
• Bối cảnh khác nhau — đây là lý do quan trọng nhất và hay bị bỏ qua.
• Chất lượng nghiên cứu khác nhau.
• Cỡ mẫu nhỏ làm kết quả dao động mạnh.

Cách trình bày sự khác biệt

• Lập bảng: nghiên cứu nào, đối tượng nào, bối cảnh nào, kết quả nào.
• Nhóm theo đặc điểm có thể giải thích khác biệt.
• Nêu giả thuyết về nguyên nhân khác biệt.
• Đừng lấy trung bình khi các nghiên cứu không so được với nhau.

Khi nào tổng hợp định lượng được

• Khi các nghiên cứu đủ giống nhau về đối tượng, can thiệp và cách đo.
• Khi có đủ số liệu để tính.
• Khi mức không đồng nhất trong khoảng chấp nhận được.
• Gộp các nghiên cứu quá khác nhau tạo ra một con số vô nghĩa.

Đánh giá chất lượng từng nghiên cứu

• Dùng công cụ chuẩn của lĩnh vực.
• Không loại bài chỉ vì kết quả không khớp với các bài khác.
• Nêu rõ kết luận có đổi không nếu chỉ tính các nghiên cứu chất lượng cao.

Với nghiên cứu trong bối cảnh Việt Nam

• Kết quả từ bối cảnh khác có thể không áp dụng được.
• Nêu rõ điều đó thay vì gộp chung.
• Khoảng trống về bối cảnh là một phát hiện có giá trị.

Một điều đáng nhớ

Khi các nghiên cứu cho kết quả khác nhau, đừng lấy trung bình — hãy đi tìm lý do.

Câu trả lời cho "vì sao nghiên cứu ở bối cảnh này ra kết quả khác" thường có giá trị hơn nhiều so với một con số trung bình mà không áp dụng được cho bất kỳ bối cảnh cụ thể nào.

Câu hỏi thường gặp