Xoá cột tên là bước đầu tiên và không đủ. Tuổi chính xác, xã cư trú, nghề nghiệp và ngày khám — bốn trường hoàn toàn thông thường — có thể xác định duy nhất một người trong một tập dữ liệu nhỏ.
Nguy cơ nhận dạng lại đến từ tổ hợp, không từ một trường riêng lẻ.
Các mức xử lý
- Xoá thông tin nhận dạng trực tiếp: tên, số định danh, số điện thoại.
- Giảm độ chi tiết: tuổi thành nhóm tuổi, ngày thành tháng, xã thành huyện.
- Xoá hoặc gộp các nhóm quá nhỏ.
- Kiểm tổ hợp các trường còn lại có xác định duy nhất ai không.
Trường hợp đặc biệt nguy hiểm
- Bệnh hiếm hoặc nghề nghiệp hiếm trong một địa bàn nhỏ.
- Dữ liệu có toạ độ địa lý chính xác.
- Dữ liệu định tính có trích dẫn nguyên văn — người trong cộng đồng nhận ra giọng nói.
- Ảnh và video.
Với dữ liệu định tính
- Trích dẫn nguyên văn rất dễ làm lộ danh tính trong cộng đồng nhỏ.
- Đổi chi tiết không ảnh hưởng tới nội dung.
- Hỏi người tham gia có đồng ý trích dẫn đoạn cụ thể đó không.
- Cân nhắc không công khai dữ liệu thô, chỉ công khai kết quả phân tích.
Khi không thể ẩn danh đủ
- Dùng cơ chế truy cập có kiểm soát.
- Công bố siêu dữ liệu và tài liệu mô tả dù dữ liệu bị hạn chế.
- Nêu rõ quy trình để người khác xin truy cập.
- Không chia sẻ được không có nghĩa là không nói gì về nó.
Từ khâu thiết kế
- Chỉ thu thập trường thật sự cần.
- Xin sự đồng ý bao gồm cả việc chia sẻ dữ liệu sau này.
- Tách bảng định danh khỏi bảng dữ liệu ngay từ đầu.
- Quyết định lúc thiết kế rẻ hơn nhiều so với sửa lúc công bố.
Một điều đáng nhớ
Nguy cơ nhận dạng lại đến từ tổ hợp các trường, không từ một trường riêng lẻ.
Kiểm bằng cách hỏi: trong bộ dữ liệu này, có dòng nào là người duy nhất mang tổ hợp đặc điểm đó không? Nếu có, người quen của họ sẽ nhận ra — và đó là toàn bộ vấn đề.
Câu hỏi thường gặp
Xoá tên đã đủ để ẩn danh chưa?
Chưa — tuổi chính xác, xã cư trú, nghề nghiệp và ngày khám có thể xác định duy nhất một người, vì nguy cơ đến từ tổ hợp chứ không từ một trường riêng lẻ.
Có những mức xử lý nào?
Xoá thông tin nhận dạng trực tiếp, giảm độ chi tiết như tuổi thành nhóm tuổi và xã thành huyện, xoá hoặc gộp nhóm quá nhỏ, và kiểm tổ hợp trường còn lại.
Trường hợp nào đặc biệt nguy hiểm?
Bệnh hiếm hoặc nghề nghiệp hiếm trong địa bàn nhỏ, dữ liệu có toạ độ chính xác, dữ liệu định tính có trích dẫn nguyên văn, và ảnh cùng video.
Với dữ liệu định tính thì sao?
Trích dẫn nguyên văn rất dễ làm lộ danh tính trong cộng đồng nhỏ — nên đổi chi tiết không ảnh hưởng nội dung và hỏi người tham gia có đồng ý trích đoạn đó không.
Nên làm gì từ khâu thiết kế?
Chỉ thu thập trường thật sự cần, xin sự đồng ý bao gồm cả việc chia sẻ sau này, và tách bảng định danh khỏi bảng dữ liệu ngay từ đầu.